Najistotniejsze aspekty żywienia bydła opasowego (3/3) - Bukaciarnia

Używamy plików cookies, aby pomóc w personalizacji treści, dostosowywać i analizować reklamy oraz zapewnić bezpieczne korzystanie z serwisu. Kontynuując, wyrażasz zgodę na gromadzenie przez nas informacji. Szczegóły znajdziesz w zakładce: Polityka prywatności.


Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Zasady żywienia i przykładowe dawki pokarmowe dla krów mamek ras mięsnych
Przez większość miesięcy w ciągu roku krowy mamki żywi się prawie wyłącznie paszami objętościowymi: w zimie kiszonką, sianem i słomą, natomiast w okresie letnim na pastwisku. Pasze objętościowe dobrej jakości, wraz z ewentualnym dodatkiem niewielkiej ilości paszy treściwej (zbożowej lub wysokobiałkowej) powinny być pozostawione na okres rozrodu, kiedy to krowy mają najwyższe potrzeby pokarmowe, natomiast pasze gorszej jakości powinno się skarmiać w okresach niskiego zapotrzebowania (np. na początku zasuszania). Ilość i rodzaj pasz treściwych w dawce (ziarno zbóż, makuchy z nasion roślin oleistych, nasiona roślin motylkowych gruboziarnistych), ustala się w zależności od udziału białka i energii w paszy objętościowej. Ważna rolę w żywieniu bydła mięsnego odgrywają również składniki mineralne. W celu pokrycia zapotrzebowania na makro i mikroelementy zaleca się stosować zarówno przemysłowe mieszanki mineralne (w lecie z dodatkiem magnezu) oraz lizawki solne z mikroelementami. W okresie późnej ciąży oraz we wczesnym okresie laktacji, wskazane jest stosowanie dodatku witaminy A (40 000 j.m./dzień). Oznaką niedoboru tej witaminy w stadzie krów mamek może być obniżona płodność lub mniejsza liczba odchowanych cieląt w przeliczeniu na krowę oraz kłopoty z zajściem w ciążę. Prawidłowy stosunek wapnia do fosforu w dawkach pokarmowych dla krów mięsnych powinien wynosić 1:1 a dla młodzieży rosnącej 2,5:1. Mieszanki mineralne stosowane w żywieniu bydła powinny zawierać odpowiedni poziom soli pastewnej, gdyż w przypadku jej niedoboru zwierzęta często zjadają kurz, piją mocz, oblizują różne przedmioty, aby wyrównać niedobory tego składnika w organizmie. Dzienne zapotrzebowanie bydła mięsnego na sód wynosi 0,1%, a na sól pastewną - 0,25% suchej masy dziennej dawki pokarmowej. W okresie żywienia pastwiskowego oraz w czasie laktacji krowy mięsne potrzebują również dodatku mieszanki mineralnej z udziałem magnezu, aby zachować wymagany poziom tego pierwiastka we krwi i zapobiec wystąpienia tężyczki pastwiskowej. Stosując dodatek mieszanki mineralnej zawierającej w swoim składzie sól pastewną i magnez, dostarczamy krowom mięsnym wystarczającą ilość makro i mikroelementów.


W cyklu produkcyjnym stada krów mamek można wyróżnić następujące stany fizjologiczne, które wiążą się z zapotrzebowaniem zwierząt na składniki pokarmowe (Petit i Agabriel, 1988):
· okres okołoporodowy (3 tygodnie przed i po wycieleniu);
· początek karmienia i wczesny okres laktacji;
· okres krycia i zacielenia;
· środkowy okres laktacji (od 4 do 6 miesiąca);
· okres późnej laktacji (od 7 do 9 miesiąca).


W zależności od pory roku, w którym występują wycielenia, poszczególne stadia laktacji przypadają na okres żywienia zimowego lub pastwiskowego. Poziom żywienia krów mamek ras mięsnych wiąże się ściśle z okresem wycielenia, stanem fizjologicznym oraz kondycją krów, która wskazuje na możliwość wykorzystania rezerw tłuszczowych ciała, a tym samym na możliwość stosowania tzw. dawek „niedoborowych”.

 

http://www.veterynaria.pl/uploads/galery/najwazniejsze_aspekty/6.jpg

Tabela 6. Dzienne zapotrzebowanie na energię (JPM) i białko (BTJ) oraz zdolność pobrania paszy  (ZPP- JWB) dla krowy mamki rasy Limousin 1 (INRA, 1993)

1 Masa ciała: krowa - 550 kg; cielę - 37 kg; wydajność krowy 6,0-6,5 kg mleka/dzień.
JPM - jednostka pokarmowa produkcji mleka (1 JPM = 1700 kcal energii netto);
BTJ - białko trawione w jelicie cienkim;
JWB - jednostka wypełnieniowa paszy objętościowej dla bydła.

 

W tabeli 6 przedstawiono dzienne zapotrzebowanie na energię netto (JPM), białko trawione w jelicie (BTJ) i zdolność pobrania paszy (ZPP) dla krowy mamki rasy Limousin, a w tabeli 7 podano przykładowe dawki pokarmowe dla stada krów mamek tej rasy.

 

http://www.veterynaria.pl/uploads/galery/najwazniejsze_aspekty/7.jpg

Tabela 7. Przykładowe dawki pokarmowe dla stada krów mamek rasy Limousin 1 w okresie zimowym (Strzetelski i Osięgłowski, 2004)

1 Krowy utrzymywane luzem, na ściółce ze słomy, wydajność mleka - 6,2 kg/dzień, masa ciała cielęcia - 36 kg.
Krowy powinny mieć dostęp do lizawek solnych z mikroelementami i otrzymywać mieszankę mineralną z udziałem Ca i P.



Żywieniowe metody modyfikowania cech funkcjonalnych wołowiny
Coraz wyższe wymagania konsumentów do spożywania mięsa wołowego wysokiej jakości, determinują technologie produkcji i systemy żywienia bydła opasowego. Współczesne metody żywienia tych zwierząt mają na celu modyfikowanie nie tylko stosunku tłuszczowo-mięsnego, ale przede wszystkim udziału oraz wzajemnej proporcji niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) w tuszach bydlęcych (Yang i in., 2002; Danenberger i in., 2005). Możliwości zmian w zawartości NNKT w wołowinie za pomocą metod żywieniowych nie zostały zbadane tak dokładnie jak w przypadku mleka. Badania przeprowadzone w ostatnich latach wykazały jednak, że przez dobór odpowiedniej dawki pokarmowej w końcowym okresie opasania, można manipulować przebiegiem procesów fermentacji żwaczowej, aby zapobiec biouwodorowaniu nienasyconych kwasów tłuszczowych zawartych w paszy (Oprządek i Oprzadek, 2002). Najlepszym sposobem naturalnej ochrony wielonienasyconych kwasów tłuszczowych przed biouwodorowaniem w żwaczu, wydaje się stosowanie w żywieniu zwierząt przeżuwających całych nasion roślin oleistych (np. rzepaku, lnu), wewnątrz których tłuszcz jest zamknięty i chroniony przed mikroflorą żwacza (Scolan i Wood, 2006).


Jednym z naturalnych i efektywnych ekonomicznie sposobów poprawy właściwości dietetycznych (zdrowotnych) wołowiny, może być obniżenie intensywności żywienia zwierząt w końcowym okresie opasania, poprzez zwiększenie w dawce pokarmowej stosunku pasz objętościowych do treściwych i przez to spowolnienie tempa wzrostu opasanego bydła w tym okresie (Rule i in., 1997). Takie dawki pokarmowe mają odmienny i bardziej pożądany profil kwasów tłuszczowych w porównaniu z dawkami o dużym udziale pasz treściwych, powodując tym samym korzystne zróżnicowanie w składzie kwasów tłuszczowych w tkankach zwierzęcych (Duckett i in., 1993). Poprzez zwiększenie udziału pasz objętościowych i obniżenie udziału paszy treściwej w dawce pokarmowej skarmianej w końcowym okresie opasania, można wpłynąć na zmianę profilu NNKT w tkance tłuszczowej tj. na wzrost zawartości kwasu linolenowego (C 18:3 n-3) kosztem zawartości kwasu linolowego (C 18:2, n-6). Szczególną rolę w tym względzie przypisuje się paszy pozyskiwanej z trwałych użytków zielonych, w tym zwłaszcza trawom i innym roślinom występującym w runi łąkowej i pastwiskowej (Scolan i Wood, 2006). Pasze te w porównaniu z kiszonką z kukurydzy i paszą treściwą, charakteryzują się wyższą zawartością kwasów tłuszczowych PUFA n-3 oraz bardziej zawężonym stosunkiem PUFA n-6 do PUFA n-3, powodując tym samym korzystne zróżnicowanie w składzie tych kwasów w tkankach zwierzęcych (Duckett i in., 1993). Przeprowadzone z tego zakresu badania w IZ-PIB na buhajkach rasy Limousin (Bilik i in., 2008) wykazały, że bez względu na zastosowaną w końcowym okresie opasania intensywność żywienia, dawki pokarmowe z udziałem zielonki pastwiskowej lub kiszonki z przewiędniętych traw, wpływają korzystniej na właściwości pro-zdrowotne wołowiny, niż dawki z udziałem kiszonki z kukurydzy jako paszy podstawowej. Ponadto wykazano, że mięso buhajków żywionych kiszonką z przewiędniętych traw charakteryzowało się niższą zawartością cholesterolu całkowitego, niż przy żywieniu kiszonką z kukurydzy lub zielonką pastwiskową. Metodą o największej efektywności jest jednak podawanie opasanym zwierzętom tłuszczów roślinnych, chronionych przed biouwodorowaniem w żwaczu, w celu bezpośredniego wbudowania do tłuszczu mięśniowego długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (Pisulewski i in., 2001). Doświadczenia wykonane w IZ- PIB (Strzetelski i in., 2001) wykazały, że wprowadzenie do dawek pokarmowych dla buhajków rasy cb, żywionych kiszonką z kukurydzy i mieszanką treściwą, dodatku śruty z nasion lnu lub makuchu rzepakowego przyczyniło się do zwiększenia w tłuszczu śródmięśniowym m. longissimus dorsi zawartości kwasu linolenowego (C 18:3 n-3) i obniżenia zawartości cholesterolu, w porównaniu z grupą kontrolną. W innych badaniach prowadzonych w IZ- PIB (Barowicz i Brejta, 2001) określano wykorzystanie soli wapniowych kwasów tłuszczowych oleju lnianego oraz tłuszczu utylizacyjnego w opasie młodego bydła rzeźnego rasy Simental. Wykazano, że 10% dodatek soli wapniowych kwasów tłuszczowych, tłuszczu utylizacyjnego lub tłuszczu utylizacyjnego i oleju lnianego w proporcji 1:1 do dawek pokarmowych dla buhajków o masie ciała powyżej 400 kg, żywionych kiszonką z traw (do woli) i mieszanką treściwą (3,5 kg/dzień), wpłynął na zwiększenie zawartości kwasu linolenowego (C 18:3 n-3) w tłuszczu mięśnia grzbietowego oraz istotne zawężenie proporcji kwasów tłuszczowych z rodziny n-6 do n-3, w porównaniu z żywieniem bez tych dodatków.


Poprzez zwiększenie w dawce pokarmowej dla opasanego bydła pasz bogatych w kwas linolowy (tj. nasion roślin oleistych) lub żywienie zielonką pastwiskową można również wpływać na zwiększenie w tłuszczu śródmięśniowym mięsa zawartości CLA. W przeprowadzonych doświadczeniach (Shantha i in., 1997) wykazano na przykład, że zawartość CLA w tłuszczu mięśni udowych bydła utrzymywanego na pastwisku wynosiła 7,7 mg/g tłuszczu, podczas gdy u bydła żywionego dawkami objętościowo-treściwymi 5,2 mg/g tłuszczu. Natomiast przy stosowaniu dodatku nasion siemienia lnianego lub oleju rybnego w okresie 120 - dniowego opasania buhajków, zawartość CLA w tłuszczu śródmięśniowym m. longissimus dorsi zwiększyła sie z 3,2 do 8,8 mg/g (Enser i in., 1999). Badania żywieniowe przeprowadzone w IZ- PIB (Strzetelski i in., 2000) wykazały, że intensywnie opasane buhajki suchymi mieszankami pełnodawkowymi lub kiszonką z kukurydzy i mieszanką treściwą, z udziałem nasion lnu lub makuchu rzepakowego, odznaczały się istotnie wyższą zawartością CLA w tłuszczu podskórnym, okołonerkowym i mięśniu grzbietowym w porównaniu z kontrolną grupą zwierząt, otrzymujących analogiczne dawki pokarmowe bez tych dodatków.


Podsumowanie

Prawidłowe żywienie opasanego bydła powinno umożliwić optymalne wykorzystanie potencjału wzrostowego zwierzęcia w celu odpowiedniego przyrostu tkanki mięsnej. Zbyt intensywne żywienie (ponad optimum potencjału wzrostowego zwierzęcia danej rasy), powoduje nadmierne odkładanie tłuszczu w tuszy. Niski poziom żywienia (poniżej optimum potencjału wzrostowego), wpływa natomiast na obniżenie tempa wzrostu i umięśnienia, a przez to na pogorszenie składu chemicznego mięsa i cech tuszy przy uboju. Modyfikowanie właściwości funkcjonalnych (pro-zdrowotnych) wołowiny na drodze żywieniowej można uzyskać poprzez dobór odpowiedniej, pod względem składu i rodzaju skarmianej paszy objętościowej lub stosowanego dodatku tłuszczu roślinnego, dawki pokarmowej skarmianej w końcowym okresie opasania.

 

http://www.veterynaria.pl/uploads/galery/najwazniejsze_aspekty/8.jpg

Rys. 1. Systemy opasania młodego bydła rzeźnego na przykładzie rasy Charolaise (Micol i Beranger, 1984)

 

Autorzy:
Krzysztof Bilik - Dział Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa, Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy,
Zygmunt M. Kowalski - Katedra Żywienia Zwierząt – Uniwersytet Rolniczy.

 

Źródło: http://www.veterynaria.pl/

Zaloguj się aby dodać komentarz