Najistotniejsze aspekty żywienia bydła opasowego (2/3) - Bukaciarnia

Używamy plików cookies, aby pomóc w personalizacji treści, dostosowywać i analizować reklamy oraz zapewnić bezpieczne korzystanie z serwisu. Kontynuując, wyrażasz zgodę na gromadzenie przez nas informacji. Szczegóły znajdziesz w zakładce: Polityka prywatności.


Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Pasze objętościowe stosowane w opasie bydła
Najwartościowszą paszą objętościową w opasie bydła jest kiszonka z całych roślin kukurydzy, bowiem spełnia ona wymagania młodych zwierząt odnośnie koncentracji energii i spożycia paszy. Najlepszą kiszonkę uzyskuje się wówczas, gdy zielonka jest zbierana w stadium dojrzałości fizjologicznej, której wskaźnikiem jest ciemnienie podstawy ziarna. Nasiona zawierają wtedy 62-65% SM, w kolbie znajduje się około 55% ziaren o ściemniałej podstawie a cała roślina ma wtedy około 32 do 36% SM. Długość cięcia zielonki z kukurydzy decyduje o spożyciu kiszonki oraz o przeżuwaniu i produkcji śliny, która jest czynnikiem buforującym, zapobiegającym ewentualnemu zakwaszeniu żwacza. Gdy długość cięcia mieści się w granicach 0,5 do 1,0 cm, a walce kombajnu rozbijające ziarniak są sprawne, to przeważnie około 90% ziarna jest przecięta i straty ziarna w kale są minimalne. Im roślina jest bardziej sucha, tym cięcie powinno być drobniejsze, gdyż wtedy ziarno jest twardsze, a nie uszkodzone trudniej poddaje się trawieniu i więcej wydala się go w kale. Drobniej pociętą kiszonkę należy stosować razem z innymi paszami objętościowymi, natomiast kiszonka dłużej cięta może być stosowana jako jedyna pasza podstawowa.
Kiszonka z kukurydzy jest paszą bogatą w energię, ale ubogą w białko i dlatego dawki pokarmowe z jej udziałem należy uzupełniać paszą treściwą wysokobiałkową np. poekstrakcyjnymi śrutami (sojową, rzepakową) lub makuchem rzepakowym lub śrutą z nasion roślin strączkowych). Prawidłowo sporządzona kiszonka z kukurydzy, stosowana w opasie bydła, powinna zawierać od 30 do 35% SM, a 1 kg suchej masy około (g): 80 białka ogólnego, 50 BTJN i 65-70 BTJE oraz 0,8-0,9 jednostek pokarmowych. Przyjmuje się, że dobrze sporządzonej kiszonka z kukurydzy zawiera w suchej masie 50% ziarna i 50% pozostałego materiału roślinnego. Energia zawarta w takiej paszy pozwala na uzyskanie 1000 g dziennego przyrostu masy ciała. O wartości energetycznej kiszonki z kukurydzy decydują przede wszystkim wysoko strawne cukry i skrobia, które stanowią około 60% SM. Włókno surowe, które stanowi około 22 - 24% SM zawiera głównie frakcje celulozy i hemicelulozy i jest w około 55% strawne. Skarmiając kiszonkę z kukurydzy, jako główną paszę objętościową w dawce pokarmowej należy pamiętać, że jest ona również uboga w składniki mineralne w porównaniu z innymi paszami objętościowymi. Dotyczy to głównie wapnia, potasu i siarki, a także fosforu i dlatego pierwiastki te powinny być również dodawane do dawki pokarmowej. Uzupełnienia (np. w postaci lizawki solnej z mikroelementami) wymaga także zawartość takich mikroelementów jak: jod, kobalt, mangan.


W tych rejonach, gdzie istnieje ryzyko uprawy kukurydzy z powodzeniem można stosować w opasie bydła kiszonki z całych roślin zbożowych - GPS (jęczmienia, pszenicy, owsa), lub mieszanki: zbóż z trawami, motylkowatymi, strączkowymi i mieszankami motylkowych z trawami. Zbiór roślin na kiszonkę następuje w okresie mleczno-woskowej dojrzałości ziarna zbóż. Takie kiszonki zawierają 30-35% suchej masy i charakteryzują się wysoką i zbliżoną do kukurydzy zawartością energii i wyższą zawartością białka, o zrównoważonej frakcji BTJN i BTJE.  Pewną alternatywę w rejonach suchych może być również kiszonka z sorgo cukrowego, która dobrze się kisi. Koncentracja energii w 1 kg tej kiszonki jest jednak niższa niż w kiszonce z kukurydzy. Ponadto kiszonka ta zawiera tylko 20-25% suchej masy.


W rejonach o dużym areale trwałych użytków zielonych podstawową paszę objętościową w opasie bydła w okresie letnim stanowi pastwisko. W początkowych miesiącach wypasu, na dobrze utrzymanym pastwisku, ilość i jakość zielonki jest największa i zwierzęta mają pod dostatkiem dobrej jakościowo paszy o dużej koncentracji energii i białka. W późniejszych miesiącach wypasu jakość i ilość runi pogarsza się, co może spowodować obniżenie tempa wzrostu zwierząt. Aby temu zapobiec należy powiększyć powierzchnię wypasanych kwater lub też dokarmiać zwierzęta dobrej jakości paszą objętościową z upraw polowych (zielonką lub kiszonką) i paszą treściwą zbożową ( 2-3 kg/dzień). Prawidłowo użytkowane pastwisko o gęstej jednorodnej runi, pozwala na pobranie 80-85% zielonki w stosunku do całego porostu, gdy tymczasem na pastwisku zaniedbanym i źle użytkowanym wykorzystanie runi może wynosić zaledwie 20-30%. W przypadku wypasania zwierząt na dobrych pastwiskach, racjonalnie nawożonych i przy sprzyjającej pogodzie, dokarmianie zwierząt paszą treściwą może okazać się zbędne. Buhajki opasane na pastwisku nie osiągają przeważnie pożądanej do uboju masy ciała po zejściu z pastwiska, dlatego w okresie zimowym powinny być żywione intensywnie kiszonką z traw przewiędniętych z dodatkiem paszy treściwej, uzupełniającej niedobór energii i białka. Kiszonki z traw przewiędniętych powinny zawierać nie mniej niż 25% i nie więcej niż 45% SM. Zbyt duża zawartość SM w kiszonkach z traw może ujemnie wpływać na pobranie paszy i strawność masy organicznej, a tym samym na stopień wykorzystania składników pokarmowych paszy.


Opasanie buhajków w oparciu o pastwisko oraz kiszonki z traw przewiędniętych, a więc pasze bogate w białko szybko degradowane w żwaczu, wymaga uzupełnienia paszami węglowodanowymi, niezbędnymi w procesie syntezy mikrobiologicznej. Polepszenie wykorzystania białka rozkładanego w żwaczu przy skarmianiu traw, zarówno świeżych jak i kiszonych, uzyskuje się poprzez wprowadzenie do dawki pokarmowej pasz bogatych w łatwo fermentujące węglowodany (ziarno zbóż), produkty bogate w skrobię (np. ziemniaki) i łatwo rozkładalne włókno (wysłodki buraczane, otręby zbożowe) oraz produkty bogate w skrobię i włókno surowe ( np. kiszonka z kukurydzy). Ze względu jednak na różne właściwości białka zawartego w tych paszach, nie jest obojętne, jaką paszę węglowodanową zastosujemy przy skarmianiu zielonki lub kiszonki z traw. Na przykład, przy skarmianiu zielonki z traw, zawierającej białko mniej rozpuszczalne i wolnej rozkładane w żwaczu niż białko kiszonki, najodpowiedniejszą paszę uzupełniającą będą stanowiły wysłodki buraczane suche, zawierające nierozpuszczalne i łatwo fermentujące węglowodany (hemicelulozy, pektyny), o zbliżonym stopniu rozkładu w żwaczu do stopnia rozkładu białka paszy podstawowej. Natomiast, gdy paszą podstawową będzie kiszonka z traw, której białko na skutek procesów fermentacji zachodzących podczas kiszenia jest w większym stopniu rozpuszczalne i rozkładane w żwaczu niż białko zielonki, bardziej przydatną paszą uzupełniającą będzie pasza o wysokim udziale rozpuszczalnych węglowodanów, a więc jęczmień, owies, pszenica i pszenżyto. W praktyce rolniczej zaleca się stosować mieszane dawki pokarmowe złożone z dwóch rodzajów kiszonek (np. z traw i kukurydzy) lub dawki pełnoskładnikowe (TMR).


Dobrą paszą, która może być z powodzeniem stosowana w opasie bydła jest kiszonka z prasowanych wysłodków buraczanych, która powinna zawierać około 22-24% suchej masy. Kiszonka z wysłodków prasowanych uzupełniona dodatkiem siana, kiszonki z traw lub kukurydzy może nawet stanowić ponad 50% suchej masy dawki podstawowej. W niektórych gospodarstwach, znajdujących się w pobliżu gorzelni stosuje się również w opasie bydła wywary. Przy ich stosowaniu należy pamiętać, że zbyt duża ilość wywaru w dziennej dawce pokarmowej może znacznie ograniczyć pobranie innych pasz (treściwych i objętościowych) ze względu na wypełnienie żwacza, a przez to także uzyskanie wysokich dziennych przyrostów masy ciała.
W gospodarstwach prowadzących opas bydła można również z powodzeniem stosować buraki pastewne i ziemniaki, jako zamienniki paszy treściwej zbożowej. Energia metaboliczna uzyskana z 1 kg SM ziemniaków lub buraków odpowiada energii 1 kg SM gniecionego ziarna jęczmienia. Zastosowanie tych pasz w opasie bydła wymaga jednak posiadania odpowiednich urządzeń do ich rozdrobnienia, co pociąga za sobą dodatkowe koszty obsługi, a ponadto zanieczyszczenia ziemią i straty podczas przechowywania mogą powodować, że koszty żywienia zwierząt tymi paszami w porównaniu z jęczmieniem będą znacznie większe. W dużych stadach stosowanie tych pasz w opasie bydła jest nie ekonomiczne.


Systemy opasania bydła
W zależności od rodzaju i wielkości bazy paszowej, gospodarstwa produkujące żywiec wołowy stosują różne systemy żywienia i opasania zwierząt. Najbardziej ekstensywny system żywienia stosuje się w chowie krów ras mięsnych użytkowanych do odchowu cieląt.  Natomiast w opasie młodego bydła rzeźnego można stosować różną intensywność żywienia, w zależności od możliwości paszowych, opłacalności produkcji i wymagań rynku. W każdym razie młode rosnące bydło opasowe nie powinno być żywione zbyt ekstensywnie, zwłaszcza w końcowym okresie opasania, aby przy niskich przyrostach masy ciała, nie nastąpiło obniżenie jego wartości rzeźnej.


Według Ostendorfa (1994) w krajach europejskich można wyróżnić trzy zasadnicze systemy opasania młodego rosnącego bydła ras mięsnych, mlecznych oraz ich krzyżówek (rys. 1):
- intensywny (alkierzowy),
- półintensywny (z jednym sezonem pastwiskowym),
- ekstensywny ( z dwoma sezonami pastwiskowymi).


Opas intensywny
W opasie intensywnym przyrosty masy ciała zwierząt powinny wynosić nie mniej niż 1000 g/dzień, które można uzyskać przy żywieniu dawkami pokarmowymi o wysokiej koncentracji energii i białka w kilogramie suchej masy. Taki system żywienia stosuje się w opasie cieląt na białe mięso oraz w opasie buhajków ras mlecznych, mięsnych i ich krzyżówek z rasami mlecznymi od masy ciała: 200-250 do 400-450 kg, uzyskanej w wieku 10-12 miesięcy lub do masy ciała 500-600 kg, uzyskanej w wieku 14-18 miesięcy.


Coraz większy zasięg uprawy kukurydzy na kontynencie europejskim wpłynął na rozwój intensywnych systemów alkierzowej produkcji żywca wołowego. Producenci wołowiny skupują cielęta jednotygodniowe lub dwu-, trzymiesięczne, tzw. „startery” lub cielęta o masie ciała około 300 kg, tzw. „brutardy” (podrostki) odłączone od matek w wieku 6 do 8 miesięcy życia. W okresie odchowu cieląt ras mlecznych skarmia się do 90 dnia życia preparat mleko zastępczy, w ilości około 5 l/sztukę dziennie, a od 3 tygodnia życia również niewielkie ilości kiszonki z kukurydzy i mieszankę treściwą (średnio po 1 kg/dzień). W następnym okresie opasania zwierzęta otrzymują do woli kiszonkę z kukurydzy i dodatek od 2,5 do 3,0 kg paszy treściwej. Taki system żywienia pozwala na uzyskanie z 1 ha uprawianej kukurydzy w ciągu 525 dni opasania, 6-ciu buhajków o średniej masie ciała 600 kg, przy zużyciu około 1100 kg paszy treściwej. W przypadku opasania „brutardów” uzyskuje się z 1 ha kukurydzy, w ciągu 300 dni opasania około 4,4 sztuki buhajków o średniej masie ciała 750 kg, przy zużyciu 1100 kg paszy treściwej. Cielęta ras mlecznych (np. hf) opasa się do niższej masy ciała (550-600) niż zwierzęta ras mięsnych lub krzyżówek z rasami mlecznymi, aby zapobiec ich nadmiernemu otłuszczeniu, do czego mają skłonność w późniejszym okresie opasania.
W Wielkiej Brytanii opracowano intensywny system opasania bydła (barley beef) w oparciu o gnieciony jęczmień (o zawartości 4,5% włókna), uzupełniony koncentratami białkowymi i mieszanką mineralno-witaminową. Tak opasane buhajki uzyskują w ciągu 10 miesięcy życia około 480 kg masy ciała. Zwierzęta można również opasać ziarnem z innych zbóż, np. pszenicą lub owsem pod warunkiem skarmiania go w postaci gniecionej lub grubej śruty, aby nie doprowadzić do poważnych zaburzeń procesów trawiennych i pogorszenia wykorzystania paszy.

Intensywną metodą produkcji młodej wołowiny jest opas cieląt na białe mięso. Cielęta przeznaczone do takiego systemu opasania odchowuje się najczęściej do wieku 20-27 tygodni i masy ciała 220-250 kg (tj. masy tuszy 120-150 kg). Aby opasane cielęta mogły uzyskać zakładane wskaźniki wzrostu i osiągnąć wysoką wydajność rzeźną (ponad 60%) i dobrze ukształtowaną tuszę, powinny przyrastać powyżej 1 kg/dzień od rozpoczęcia opasania do uboju. Pożądane cechy jakościowe tusz cielęcych mogą być osiągnięte przez zwierzęta odchowywane wyłącznie na dużych dawkach mleka pełnego albo preparatach mleko zastępczych wysokiej jakości. We Francji i innych krajach Unii Europejskiej większość cieląt przeznaczonych do opasania na białe mięso to buhajki ras mlecznych, żywione głównie preparatami mleko zastępczymi. Cielęta żywione wyłącznie paszą płynną (mlekiem lub preparatami mleko zastępczymi) mają słabo wykształcone przedżołądki i są w zasadzie zwierzętami nieprzeżuwającymi. Pojemność przedżołądków i całego przewodu pokarmowego u tak żywionych cieląt, stanowi odpowiednio: 1 i 3% masy ciała netto, podczas gdy u młodych buhajków żywionych dawką opartą na zbożu, pojemność tych części przewodu pokarmowego wynosi odpowiednio: 2 i 10% masy ciała cielęcia. Wysoka wartość pokarmowa dawek mlecznych umożliwia szybkie tempo wzrostu i osiąganie zadowalającego stopnia opasienia, natomiast niska zawartość w nich żelaza ma istotne znaczenie w obniżeniu poziomu mioglobiny w mięśniach, co pozwala na wyprodukowanie białego mięsa. Dotychczas głównymi składnikami preparatów mleko zastępczych było otłuszczone mleko w proszku, tłuszcz i sproszkowana serwatka. Obecnie, ze względu na niedobór mleka odtłuszczonego w proszku, do produkcji preparatów mleko zastępczych używa się rozmaitych źródeł białka i węglowodanów (INRA, 1993). W ostatnich latach w intensywnym opasie cieląt ras mlecznych lub krzyżówek z rasami mięsnymi stosuje się również systemy żywienia w oparciu o małe ilości mleka przy użyciu paszy treściwej i kiszonki z kukurydzy. Tak żywione cielęta opasa się do 300 kg masy ciała uzyskując od nich po uboju mięso o odcieniu różowo-czerwonym noszącym nazwę „wołowiny alternatywnej” lub „cielęciny różowej” (Strzetelski i Osięgłowski, 2002).


Przykładowe dawki pokarmowe i skład mieszanek treściwych dla buhajków ras mlecznych (cb, czb) opasanych intensywnie dawkami pokarmowymi bilansowanymi według norm żywienia IZ-INRA (2001) przedstawiono w tabeli 4.

http://www.veterynaria.pl/uploads/galery/najwazniejsze_aspekty/4.jpg

Tabela 4. Przykłady dawek pokarmowych dla buhajków ras mlecznych opasanych intensywnie paszami gospodarskimi (Strzetelski i Osięgłowski, 2004).

 

Opasanie półintensywne i ekstensywne
Te systemy stosuje się zwykle przy opasaniu wolców lub jałówek w rejonach o dużym udziale trwałych użytków zielonych, z wykorzystaniem jednego lub dwóch sezonów pastwiskowych oraz kiszonki z traw i ziarna zbóż w okresie zimowym. Przy półintensywnym systemie opasania wolców lub jałówek z wykorzystaniem jednego sezonu pastwiskowego, zwierzęta po zejściu z pastwiska żywi się alkierzowo kiszonką z traw (5-6 kg na 100 kg masy ciała), sianem łąkowym (1-2 kg dziennie na sztukę) i gniecionym lub śrutowanym jęczmieniem ( w ilości około 0,6 kg na 100 kg masy ciała). Po zakończeniu opasania, w wieku około 18 miesięcy życia, wolce uzyskują masę ciała około 520 kg, a jałówki około 450 kg. Przy stosowaniu ekstensywnego systemu opasania, z wykorzystaniem dwóch sezonów pastwiskowych, zwierzęta przeznacza się na ubój w wieku 24-30 miesięcy przy masie ciała około 600-650 kg, względnie w wieku 33-36 miesięcy przy masie ciała około 675 kg. Zasadą jest, aby zarówno przy półintensywnym jak i ekstensywnym systemie opasania, zwierzęta w okresie żywienia pastwiskowego uzyskiwały dobre przyrosty masy ciała (w granicach 800-1000 g/dzień), a w okresie żywienia zimowego (alkierzowego) niższe (500-600 g/dzień). Po drugim sezonie pastwiskowym zwierzęta przeznacza się na ubój, żywiąc je pod koniec opasania kiszonką z traw z wysokim udziałem pasz zbożowych.

 

http://www.veterynaria.pl/uploads/galery/najwazniejsze_aspekty/5.jpg

Tabela 5. Przykładowy skład procentowy mieszanek treściwych dla młodego bydła opasowego (IZ-INRA, 2001)

Zaloguj się aby dodać komentarz