Rozwiązania i metody ograniczające emisję gazów cz.2 - Bukaciarnia

Używamy plików cookies, aby pomóc w personalizacji treści, dostosowywać i analizować reklamy oraz zapewnić bezpieczne korzystanie z serwisu. Kontynuując, wyrażasz zgodę na gromadzenie przez nas informacji. Szczegóły znajdziesz w zakładce: Polityka prywatności.


Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
rozwiazania-i-metody-ograniczajace-emisje-gazow-cz-2
Od dawna w chowie zwierząt starano się przeciwdziałać wysokim stężeniom szkodliwych domieszek gazowych w pomieszczeniach inwentarskich. Nie brano przy tym pod uwagę skutków środowiskowych, a jedynie oddziaływanie amoniaku czy siarkowodoru na zdrowie i produkcyjność bydła. W pierwszej kolejności usiłowano wykorzystać związki mineralne i organiczne, reagujące z emitowanymi gazami i poprawiające jednocześnie stan sanitarny. Zamiast słomy wprowadzano do ściołowania np. torf, ściółkę leśną, korę. Dopiero od niedawna w redukcji emisji gazów, głównie amoniaku i metanu, stosuje się także inne metody przeciwdziałania. Aktualnie można wyróżnić pośród nich trzy rodzaje: technologiczne, addytywne i żywieniowe. 

Istnieje wiele czynników technologicznych, zabiegów i rozwiązań technicznych mogących ograniczyć emisję gazów z pomieszczeń, w których utrzymywane jest bydło. Należą tu: modyfikacje systemów utrzymania, częstotliwość usuwania obornika, ograniczenie zużycia wody, odpowiednie rozmieszczenie wlotów i wyciągów wentylacyjnych (Demmers T. G. M. i in., 1999), mechaniczna wentylacja pomieszczeń, stosowanie aktywnych biofiltrów wiążących cząsteczki szkodliwych gazów czy odorów, redukujących nawet do 80% amoniaku z budynków (Rotz, 2004), a także budowa zbiorników na gnojowicę zamkniętych pokrywami wyposażonymi w systemy służące do wyłapywania uwalniających się gazów, czy płyt obornikowych.

Spośród rozwiązań technologicznych, których zadaniem jest ograniczenie szkodliwego oddziaływania obornika bydlęcego należy wymienić również jego wykorzystanie jako źródła energii. Może on służyć jako wsad do fermentera biogazowni, gdzie razem na przykład z kiszonką z kukurydzy poddany zostaje fermentacji metanowej. Fermentacja metanowa prowadzi do redukcyjnego rozkładu materii organicznej przy udziale beztlenowców w efekcie otrzymuje się mieszaninę gazową zwaną biogazem oraz szlam pofermentacyjny. Bardzo ważnym rozwiązaniem technicznym ograniczającym emisję wspomnianych gazów jest odpowiednia wentylacja budynków, w których utrzymywane jest bydło. Zadaniem wentylacji jest wymiana zużytego powietrza na świeże. W przypadku wadliwego działania systemu dochodzić jednak może do wzrostu stężenia szkodliwych domieszek gazowych powietrza, jak CO2, NH3, H2S, CH4. Mają one bezpośredni i znaczący wpływ na zdrowie i produkcyjność krów. Głównym kierunkiem ich oddziaływania są górne drogi oraz pozostała część układu oddechowego, łącznie z płucami. Rozmiar wywoływanych szkód zależy od czasu działania i stężenia tych gazów, a powodować może od zwykłych nieżytów do zmian anatomopatologicznych w pęcherzykach płucnych włącznie (Hamilton i in., 1993; Gustin i in., 1994; Nicks i in., 1990). Oczywiście to destrukcyjne działanie domieszek gazowych widoczne jest na uzyskiwanych wynikach produkcyjnych (Jones i in., 1996). Zastosowane systemy wentylacji kształtują mikroklimat pomieszczeń, w których utrzymywane jest bydło, wpływając na cyrkulację i prędkość ruchu powietrza oraz jego wilgotność. Wszystkie te czynniki w sposób bezpośredni kształtują środowisko bytowe bydła a więc i jego dobrostan, a to jaki wywrą wpływ na bydło i emisję gazów zależy także od zastosowanego tam sytemu utrzymania. Sam system z racji użytych w nim środków technicznych, wprowadza nowe elementy środowiskowe. Są nimi na przykład: rodzaj posadzki, obecność lub brak ściołu, obsada, wielkość grupy wspólnie utrzymywanych zwierząt, konstrukcja stanowiska i rodzaj materiałów do niej użytych.
Możliwość ruchu, obracania się zwierząt, kontakt z innymi osobnikami tego samego gatunku, kontakt z potomstwem i matką, to tylko niektóre z przykładów zróżnicowania systemów utrzymania (Rushen i Passile, 1998). W alkierzowym utrzymaniu krów często dochodzi do zaburzeń behawioralnych na tym tle (Dantzer, 1986). Oderwane od potrzeb zwierząt rozwiązania technologiczne także mogą przejawiać się w zmianach zachowań. Dotyczy to zmiany frekwencji zachowań, rytmów okołodobowych, sposobów leżenia czy zachowań agonistycznych i stereotypii (Jezierski, 1987; Muller i Ulrich, 1991). Rozwój systemów wolnostanowiskowych wprowadził do behawioru krów dodatkowy, choć istniejący w naturze element socjalny. Wpływ pozycji w hierarchii stada, może mieć różne implikacje od zmniejszenia ilości pobieranej paszy po spadek wydajności mlecznej włącznie (Neindre, 1989).
Mając na uwadze powyższe aspekty należy stwierdzić, że na ilość uwalnianych gazów, oprócz retencji poszczególnych pierwiastków w organizmie zwierzęcia ma wpływ szereg czynników środowiskowych i technicznych. Należą do nich: temperatura pomieszczeń, wilgotność, prędkość ruchu powietrza, wielkość dostępnej powierzchni, rodzaj posadzki, stosowanie ściołu i jego rodzaj, a także konstrukcja systemu wentylacji i sposób postępowania z obornikiem. W większości elementy te można przyporządkować, jako charakterystyczne dla danego systemu utrzymania. Można więc stwierdzić bezpośrednią zależność emisji domieszek gazowych od systemu utrzymania (Aarnink A. J. A., 1997). 


W ekologicznym utrzymaniu bydła zarówno mlecznego jak i mięsnego konieczne jest utrzymanie wolnostanowiskowe na ściółce, która zapewnia nie tylko komfort wypoczynku zwierzętom, ale również poprawia jakość odchodów, co ogranicza szkodliwe oddziaływanie produkcji zwierzęcej na środowisko. Ten system utrzymania zapewnia zwierzętom odpowiedni komfort bytowania, umożliwiający harmonijny rozwój bez stresów, bólu i uszkodzeń ciała (Bloom, 1983; Regula i in., 2004; Mattiello i in., 2005). Jak podaje Kubisch i in. (1991) oraz Mossberg i Jönsson (1996) bydło mięsne utrzymywane wolnostanowiskowo dobrze znosi niskie temperatury. Zaleca się więc stosowanie budynków otwartych lub częściowo otwartych, gdyż zmniejsza to nakłady inwestycyjne (Rittel, 1993).

Jeśli chodzi o czynniki addytywne to dla systemu głębokiej ściółki wprowadza się na przykład odpowiednie szczepionki bakteryjne, alkalizujące dodatki ściołowe czy zabiegi aeracyjne. Samo wprowadzenie wyselekcjonowanych szczepów bakterii może tu zredukować straty azotu (amoniak i tlenki azotu) o ok. 50% (Couton Y. i in., 1995; Lesguillier F. i in., 1995; Nicks B. i in., 1995). Pośród różnego rodzaju dodatków dominują materiały pochodzenia mineralnego i organicznego. Są one stosowane zarówno w samych budynkach, jak i na płytach z obornikiem. Dodatki mineralne mogą działać w ograniczeniu emisji na dwa sposoby. Pierwszy polega na obniżeniu pH odchodów, co pozwala na zahamowanie działania ureazy w przypadku uwalniania amoniaku lub na zmiany jakościowe w mikroflorze aktywnej w procesach metanogenezy. Drugi sposób sprowadza się do wykorzystania chłonności i higroskopijnych właściwości niektórych kopalin. Jest to oddziaływanie czysto fizyczne, ograniczające parowanie. Dodatki organiczne działają podobnie jak chłonne kopaliny. W użyciu znajdują się tu zarówno słoma zbóż, roślin oleistych, jak i trociny czy torf. Mają one znaczenie głównie jeśli idzie o emisje amoniaku. Niestety, na skutek dużej dostępności węgla, tego rodzaju dodatki mogą zwiększać emisję metanu oraz tlenków azotu.
Jeśli chodzi o aspekty żywieniowe to obniżenie emisji szkodliwych domieszek gazowych w tym metanu, które towarzyszą utrzymaniu bydła może być realizowane poprzez np. podniesienie wydajności (mniejsza emisja przypadająca na jednostkę) czy stosowanie dodatków ziołowych.

Badania określające rzeczywistą ilość uwalnianych gazów w jednostce czasu od pojedynczego zwierzęcia, należą do nielicznych. Są one przeważnie prowadzone w drogich komorach klimatycznych, co ogranicza ich powszechność. Tańsze i znacznie częściej prowadzone są badania wykorzystujące metodę kloszy lub kolumn, w których przy znanej objętości określa się stężenie poszczególnych gazów, zakumulowanych w jednostce czasu. Metoda ta jednak odnosi się tylko do fragmentu posadzki, nie obejmując reszty pomieszczenia. Powierzchnia pomiarowa jest przy tym okresowo wyłączona z użycia. 

Do najnowszych metod zaliczyć należy tzw. „respiration chamber” i „tunnel system” wykorzystujące szczelne namioty foliowe, wyposażone w urządzenia kontrolujące ilość i skład przepływającego powietrza. O ich uniwersalnym charakterze świadczyć mogą badania prowadzone w warunkach pastwiskowych (Moss A. i in., 1998). Podobne badania prowadzone są także w Instytucie Zootechniki PIB. Krajowe badania nad problematyką emisji gazów i odorów towarzyszącej hodowli bydła, powinny przyczynić się do lepszego poznania rodzaju i skali zjawiska. Uzyskane wyniki mogą posłużyć do oszacowania rzeczywistej ilości uwalnianych z produkcji zwierzęcej związków gazowych i wyznaczenia krajowego udziału w globalnej skali zachodzących procesów klimatycznych. Uzyskane wyniki umożliwią waloryzację systemów utrzymania w aspekcie ochrony środowiska naturalnego i stosowania określonej koncentracji zwierząt, co jest konieczne z punktu sygnowanych przez Polskę porozumień międzynarodowych.


Źródło:Wojciech Krawczyk, IZ-PJB Kraków/portalhodowcy.pl(hodowca-bydla)



Zaloguj się aby dodać komentarz